Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ

Το μάθημα της λατινικής γλώσσας εισάγεται και διδάσκεται για πρώτη φορά στη δεύτερη τάξη του Λυκείου σαν υποχρεωτικό μάθημα της θεωρητικής κατεύθυνσης. Ο μαθητής στη Β’ Λυκείου έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με την λατινική γραμματεία, με τους σημαντικότερους συγγραφείς της και με τα έργα τους και γνωρίζει τον πλούτο της γλώσσας αυτής.

Διδάσκεται και ασκείται σε μια γλώσσα που μόνο κατ’ ευφημισμόν θεωρείται και αξιολογείται ως ‘νεκρή’, καθώς γνωρίζει τη μέγιστη επιρροή της σε πλήθος σύγχρονων, ευρέως διαδεδομένων και μαζικά ομιλούμενων γλωσσών(υπολογίζεται ότι ένα όγδοο του παγκόσμιου πληθυσμού μιλάει σήμερα ρωμανικές γλώσσες και άρα τελεί υπό την επίδραση της Λατινικής) ενώ ταυτόχρονα αναθερμαίνει τη σχέση του με την αρχαία ελληνική, η οποία αποτελεί τη βάση της συντακτικής δομής, τη ‘δεξαμενή άντλησης’ του λεξιλογίου και καθαρή πηγή έμπνευσης της λατινικής γλώσσας.

Μια γλώσσα, λοιπόν, που έχει βαδίσει στα σίγουρα χνάρια της δικής μας αρχαίας ελληνικής και η επιρροή της οποίας στο σύγχρονο κόσμο είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη από αυτήν που πιστεύουν οι περισσότεροι. Ο μαθητής διδάσκεται τα λατινικά μέσω ενός βιβλίου που έχει επιβιώσει πολλών εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων εξαιτίας της απλότητάς του, της ομαλότητας με την οποία εισάγει το μαθητή στη κατάκτηση αυτής της ‘ξένης’ γλώσσας, ενός βιβλίου που προσφέρεται για σωστή και εύληπτη διδασκαλία.

Η ύλη του μαθήματος χωρίζεται σε 20 κείμενα της λατινικής γραμματείας στη Β’ Λυκείου και σε 30 αντίστοιχα στην Τρίτη τάξη, κείμενα τα οποία επεξεργάζονται κάθε φορά και ένα διαφορετικό συντακτικό ή γραμματικό φαινόμενο. Ο καταμερισμός αυτός της ύλης(μόνο τα 30 κείμενα της Γ’ Λυκείου, όλα διδαγμένα εξετάζονται στις πανελλαδικές εξετάσεις) βοηθάει το μαθητή στην επίτευξη ενός υψηλού βαθμολογικού αποτελέσματος με αναγκαία βέβαια προϋπόθεση τη μεθοδική διδασκαλία και την απαραίτητη μελέτη από μέρους του μαθητή.

Σημαντικό είναι το γεγονός ότι η αξιολόγηση του μαθήματος στις πανελλαδικές εξετάσεις δεν περιλαμβάνει κάποιο μη διδαγμένο, ‘άγνωστο’ κείμενο, πράγμα που βοηθάει το μαθητή στην επίτευξη ενός καλού βαθμού αλλά και ενέχει το φόβο να θεωρηθεί το μάθημα ‘εύκολο’ και να οδηγήσει σε μια ανεπιθύμητη επανάπαυση και χαλάρωση. Αυτόν ακριβώς τον εφησυχασμό οφείλει να προλάβει μια ολοκληρωμένη και μεθοδική διδασκαλία. Μια διδασκαλία που θα επισημαίνει τον πλούτο της ‘νέας’ γλώσσας που καλείται ο μαθητής να μελετήσει και να αξιολογηθεί σε αυτήν. Μιας διδασκαλίας που θα φωτίσει τις αντιστοιχίες και τα παράλληλα που έχει με την αρχαία ελληνική, την επιβίωση λέξεων, εννοιών και την γενικότερη επιρροή της λατινικής σε γλώσσες ομιλούμενες σήμερα για να καταδείξει τη ζωντάνια και τη βαρύτητα της γλώσσας αυτής, μιας γλώσσας που, αν και δεν μιλιέται πια, εντούτοις επιβιώνει μέσω άλλων γλωσσών.

Το μάθημα, λοιπόν, της λατινικής γλώσσας με την πρέπουσα προσοχή, ενασχόληση και σπουδή από το μαθητή αλλά και από τον διδάσκοντα αποτελεί εισαγωγή σε έναν απέραντο κόσμο που άφησε ανεξίτηλα τη σφραγίδα του στη σύγχρονη πραγματικότητα, πηγή ουσιαστικών γνώσεων για το μαθητή αλλά παρέχει ταυτόχρονα σε αυτόν και τη δυνατότητα να επιτύχει τον πρακτικό σκοπό του, δηλαδή, την επίτευξη ενός αξιόλογου βαθμολογικού αποτελέσματος που θα τον βοηθήσει στην προσπάθειά του για εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και για περαιτέρω επιμόρφωση.

Χατζημασούρης Γιάννης

Φιλόλογος Φροντιστηρίων Μέσης Εκπαίδευσης

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΛΥΚΕΙΟΥ

Η ανάλυση των ιστορικών πηγών στο μάθημα της ιστορίας και ο ενδεδειγμένος τρόπος προσέγγισης τους προκαλούσαν και προκαλούν πονοκέφαλο στους μαθητές της θεωρητικής κατεύθυνσης. Κρίνεται λοιπόν σκόπιμο όλοι οι μαθητές να γνωρίζουν κάποιες βασικές παραμέτρους που αποτελούν απαραίτητη συνθήκη προκειμένου να επιτυγχάνεται η σωστή και ολοκληρωμένη προσέγγιση των πηγών αυτών.

• Αφού ο μαθητής διαβάσει καλά την πηγή, καλείται να εντοπίσει μέσα στο σύνολο της σχολικής ύλης το κεφάλαιο ή τα κεφάλαια εκείνα που είναι σχετικά με το θέμα της πηγής.
• Στόχος είναι η συγγραφή ενός ενιαίου κειμένου (με αρχή, μέση, τέλος) που θα χαρακτηρίζεται για τη συνοχή και την ομαλή ροή του.
• Στον πρόλογο θα πρέπει πάντα να επιχειρείται ο θεματικός και ο χρονικός εντοπισμός της πηγής (αναφορά στο θέμα και τη χρονική περίοδο κατά την οποία εκτυλίσσονται όσα αναφέρει το ιστορικό παράθεμα)
• Επιλογή του τρόπου ανάπτυξης : (παράθεση ή σύνθεση ή και
  συνδυασμός τους). Επιλέγοντας την παράθεση ο μαθητής αναπτύσσει ξεχωριστά τις πληροφορίες της πηγής από αυτές του βιβλίου, ενώ με τη σύνθεση επιχειρεί αναλύοντας την πηγή, παράλληλα να αναφέρει όλες τις σχετικές πληροφορίες του βιβλίου.

Ο δεύτερος τρόπος είναι δυσκολότερος και για αυτό βαθμολογείται ανάλογα.

Κάθε φορά που ο εξεταζόμενος αναφέρει ένα από τα στοιχεία της πηγής πρέπει να αποφεύγει την αντιγραφή και να είναι σε θέση να δημιουργεί ένα δικό του κείμενο, το οποίο, όπως ακριβώς και στην περίληψη, θα περιγράφει τα βασικά σημεία του πρωτότυπου κειμένου.

Ακολουθεί η παράθεση των πληροφοριών από το σχολικό βιβλίο που έχουν φυσικά σχέση με το θέμα της πηγής.

Στον επίλογο ο εξεταζόμενος μαθητής μπορεί να επιλέξει ανάμεσα σε :

• Ανακεφαλαίωση βασικών παραμέτρων της πηγής
• Προσπάθεια ανίχνευσης του βασικού στόχου του συγγραφέα του ιστορικού παραθέματος και σύγκριση των απόψεών του με αυτές του βιβλίου.
• Κριτική των θέσεων αυτών

ΠΡΟΣΟΧΗ!!! Αυτό μόνο, όταν η πηγή διαφωνεί με το σχολικό βιβλίο

• Διατύπωση συμπεράσματος για την αξία της πηγής και αναγωγή της σε σχέση με το ελληνικό αλλά και διεθνές πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό ‘γίγνεσθαι’
• Κατάδειξη της συνέχειας μέσα από αναφορές στο μέλλον και προσπάθεια σκιαγράφησης των συνεπειών και αποτελεσμάτων των όσων αναφέρθηκαν προηγουμένως

ΠΡΟΣΟΧΗ!!! Απαραίτητες είναι οι παραπομπές όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΛΑΤΙΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Τα Λατινικά είναι ένα μάθημα που πολλές φορές δεν άπτεται του ενδιαφέροντος των μαθητών, αφού πρόκειται για μια «νεκρή» γλώσσα, χωρίς άμεση εφαρμογή στην καθημερινότητά τους. Ωστόσο, μαζί με τα Αρχαία Ελληνικά αποτελούν τις βάσεις του ελληνορωμαϊκού κόσμου και του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού.

Ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή μαζί τους, τόσο μέσα από πλήθος ορολογιών των επιστημών όσο και μέσα από στερεότυπες λέξεις και εκφράσεις που έχουν διαβιώσει στο λεξιλόγιό μας. Επίσης, σε μια εποχή που οι κοινωνικές και πολιτισμικές επαφές με τις άλλες χώρες συνεχώς διευρύνονται και η εκμάθηση ξένων γλωσσών νοείται ως απαραίτητη, μελετώντας τη δομή και το λεξιλόγιο της Λατινικής γλώσσας, μπορεί κανείς να κατανοήσει βαθύτερα τις σύγχρονες λατινογενείς γλώσσες, αλλά και να τις αφομοιώσει ευκολότερα.

Με τη σωστή, λοιπόν, καθοδήγηση και οργάνωση μπορεί το μάθημα των Λατινικών να κινήσει την προσοχή των μαθητών, συσχετίζοντας στοιχεία της Λατινικής γλώσσας με τα άμεσα ενδιαφέροντά τους, ώστε να επιφέρει και το επιθυμητό αποτέλεσμα της επιτυχίας.

ΜΑΤΣΟΥΚΑ ΜΑΡΙΑ

Φιλόλογος Φροντιστηρίων Μ.Ε

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

Φίλε μαθητή (μαθήτρια) της Γ’ τάξης του Λυκείου, αυτό το διάστημα νιώθεις έντονη πίεση και πολλά μάτια να παρακολουθούν με προσμονή μια προσπάθεια που ουσιαστικά είναι μόνο δική σου και μόνο εσένα αφορά.

Με τον τρόπο σου δώσε στους οικείους σου να καταλάβουν ότι αυτός ο αγώνας είναι μόνο δικός σου, ώστε να παρακολουθούν διακριτικά την προσπάθειά σου, να την υποστηρίζουν όπου χρειάζεται και άθελά τους να μην την υπονομεύουν.

Θα ήθελα όσον αφορά τα θετικά μαθήματα ( Φυσικής-Χημείας-Μαθηματικών ) να δώσω εκ πείρας κάποιες απλές οδηγίες για την ώρα της εξέτασης, επειδή ούτως ή άλλως λίγο πριν την εξέταση, ιδιαίτερα τέτοιων δύσκολων μαθημάτων, το άγχος είναι μεγάλο και μπορεί να αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα στην επίδοσή σου:

1. Να προσεύχεσαι λίγο πριν τον προκαθορισμένο χρόνο εξέτασης ώστε να μην παρατείνεις τον χρόνο αναμονής εντός του σχολείου και να μην συζητάς για τα θέματα που θα τεθούν.
2. Όταν πάρεις τα θέματα μην τα διαβάζεις όλα. Διάβασε μόνο το 1^ο στην αρχή, που έχει απλά ερωτήματα και άρχισε σιγά-σιγά να γράφεις τις απαντήσεις κατευθείαν στο καθαρό. Έτσι θα μειώσεις σημαντικά το άγχος (καθώς θα έχεις την αίσθηση ότι παίρνεις μονάδες) και η σκέψη σου θα είναι πολύ πιο ήρεμη, σωστή και ουσιαστική στα δύσκολα θέματα.
3. Στα δύσκολα θέματα κάνε πρώτα μια πρόχειρη, γρήγορη λύση-σκέψη στο πρόχειρο. Αν βλέπεις ότι αυτή οδηγεί στο αποτέλεσμα γύρισε αμέσως στο καθαρό και ανάπτυξε την σιγά-σιγά. Αν «κολλήσεις» σε κάποιο ερώτημα πάνω από δέκα λεπτά ( γι’ αυτό έχε μπροστά σου πάντα ένα ρολόι ) άφησε το ερώτημα αυτό και συνέχισε με κάποιο άλλο (αργότερα επανέρχεσαι).

 Όσον αφορά το μάθημα της Φυσικής κατεύθυνσης, που είναι η αρμοδιότητά μου

• Μην παραλείψεις τις αποδείξεις κάποιων προτάσεων (σχέσεων) του βιβλίου με το σκεπτικό ότι δεν τίθενται πια από το 2003 γιατί δεν είναι εκτός ύλης αλλά εντός! Εξάλλου πολλές τέτοιες αποδείξεις περιέχουν ενέργειες ή σχέσεις που χρησιμοποιούνται έμμεσα ή άμεσα στις ασκήσεις.
• Να ξέρεις καλά με αιτιολόγηση όλες τις ερωτήσεις του βιβλίου σου και να προσέξεις τις λεπτομέρειες θεωρίας στο κείμενο του βιβλίου, ακόμα κι αν κάποιες από αυτές γράφονται σε λεζάντες εικόνων.
• Από στατιστικής άποψης και μόνο, πρόσεξε για ασκήσεις τις εξής περιπτώσεις:

α) (Επειδή καμιά φορά δεν απουσίασε δύο χρόνια διαδοχικά άσκηση κυμάτων):

• Άσκηση σε επιφανειακή συμβολή κυμάτων από 2 σύγχρονες πηγές, σε μια επιφάνεια υγρού.
• Άσκηση στο τρέχον κύμα με διαγραμματικά δεδομένα (π.χ. μέσω στιγμιότυπων κύματος ή φάσης)
• Άσκηση στο H/M κύμα

β) (Επειδή ποτέ στις εξετάσεις κανονικής περιόδου δεν τέθηκε φαινόμενο Doppler σε άσκηση ) :

• Συνδυαστική άσκηση κύλισης στερεού σώματος με ενσωματωμένη πηγή ήχου ή ενσωματωμένο ανιχνευτή ήχου (στερεό σώμα / Doppler)
• Συνδυαστική άσκηση αρμονικής ταλάντωσης, κρούσης και Doppler.

(Για παράδειγμα AAT σε οριζόντιο σύστημα ελατήριο-σώμα που έχει πηγή ήχου ενσωματωμένη, και κρούση του συστήματος από βλήμα κινούμενο στη διεύθυνση ταλάντωσης).

Εύχομαι ολόψυχα καλή επιτυχία σε κάθε υποψήφιο.

ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΛΟΥΚΑΣ

Καθηγητής Φυσικής Φροντιστηρίων Μ.Ε

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΙΙΙ

Χρέος της οικογένειας και των δασκάλων ήταν να εμφυσήσουν στην ψυχή του παιδιού την ευγένεια και τη χρηστότητα, και να το καταστήσουν ενάρετο. Οι τιμωρίες ήταν σαφώς αναπόφευκτες: δεν είχαν τη μορφή της επιβολής ποινής αλλά στόχευαν στο να κατευθύνουν το παιδί προς την ωρίμανση της προσωπικότητάς του. Είχαν μάλλον το χαρακτήρα της παραίνεσης και της νουθεσίας, ώστε να μην αποκλίνει το νεαρό άτομο από τα όρια. Με αυτόν τον τρόπο, εθιζόταν στο να διατηρεί τις ισορροπίες και να προσαρμόζεται επιτυχώς στις απαιτήσεις της κοινωνίας.
Με λίγα λόγια, στην Αθήνα προωθούνταν το πρότυπο του ενάρετου πολίτη, το οποίο υποστηρίχθηκε ιδιαίτερα από το πνευματικό κίνημα των σοφιστών. Η σοφιστική διδασκαλία άνθισε μέσα σε συνθήκες ελευθερίας και δημοκρατικού πνεύματος και, παρά το σκεπτικιστικό χαρακτήρα της και τους προπηλακισμούς που δέχτηκε από μεγάλους φιλοσόφους της εποχής, έθετε ως στόχο το να μάθουν οι νέοι να μιλούν σωστά και να χρησιμοποιούν επιχειρήματα στις δημόσιες συζητήσεις. Η έμφαση στη διδασκαλία της ρητορικής και της τέχνης του λόγου επέφερε σημαντικές προόδους στη ρητορική θεωρία και συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση του ρητορικού ύφους.
Συνεπώς, μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα είναι εύλογο να ακμάσει το δημοκρατικό πολίτευμα και να εδραιωθούν οι αξίες της ελευθερίας και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Με απαρασάλευτο θεμέλιο μια ισχυρή παιδεία η Αθήνα αναπτύχθηκε σε όλα τα επίπεδα, παρήγαγε τέχνη, δημιούργησε ποίηση και αναδείχθηκε σε σπουδαία ναυτική αυτοκρατορία και δεσπόζουσα δύναμη του ελληνικού χώρου. Ο άρρηκτος δεσμός της άνθισης της πνευματικής ζωής και της εγκαθίδρυσης της δημοκρατίας κατέστησε την Αθήνα το σπουδαιότερο πνευματικό κέντρο της εποχής, που συγκέντρωσε πλήθος διανοουμένων και μεγάλο αριθμό πολιτιστικών δημιουργημάτων.
Αναμφισβήτητα, παρατηρούμε ότι και η Αθήνα πέτυχε τους στόχους που είχε οριοθετήσει. Αυτό είναι ευνόητο, όταν συνειδητοποιούμε πόσο δυναμική και ρωμαλέα υπήρξε η πολιτική, κοινωνική και πνευματική ζωή του τόπου, η οποία φυσικά αποτελεί αποκύημα ενός εξίσου στέρεου εκπαιδευτικού συστήματος που πλάθει ολοκληρωμένους πολίτες. Όλη η προηγούμενη αναδρομή στην παιδεία της αρχαίας Ελλάδας δεν επιδιώκει την αναβίωση του παρελθόντος ούτε προωθεί μια άκριτη προγονολατρεία αλλά μάλλον αποτελεί ένα κάλεσμα για επαναπροσδιορισμό των στόχων της εκπαιδευτικής πράξης και μια προσπάθεια επαναπροσέγγισης του προβλήματος της αγωγής.
Ας μην ξεχνάμε ότι τα δεδομένα της σύγχρονης εποχής είναι εξολοκλήρου διαφορετικά από αυτά της αρχαιότητας, επομένως δεν είναι σώφρων να προβαίνουμε σε συγκρίσεις και να επιδιώκουμε να μιμηθούμε προηγούμενα εκπαιδευτικά συστήματα. Αυτό που έχει σημασία είναι να εμβαθύνουμε στα προβλήματα και τις απαιτήσεις της νεολαίας μας και να της προσφέρουμε την αγωγή που της αξίζει. Δεν υποστηρίζουμε ότι οι υπεύθυνοι δεν καταβάλλουν προσπάθειες αναδιαμόρφωσης της εκπαίδευσης, ίσως όμως δεν είναι τελικά αρκετές ή δεν πηγάζουν από το δέοντα ζήλο των ανθρώπων αυτών. Η ουσία είναι ότι οι νέοι σήμερα έχουν πολύ περισσότερες δυνατότητες από παλαιότερα εξαιτίας της πληθώρας των ερεθισμάτων που δέχονται, απλά πρέπει να τους δοθεί η ευκαιρία και το πεδίο να τις αξιοποιήσουν κατάλληλα και να τις μετατρέψουν σε ικανότητες.
Η ενασχόληση με τα εκπαιδευτικά συστήματα της αρχαιότητας αποβλέπει στο να συνειδητοποιήσουμε ότι, παρά τις ελλείψεις και τις δυσκολίες της εποχής εκείνης, οι άνθρωποι είχαν κατανοήσει τη σημασία της παιδείας για τη διαμόρφωση μιας άρτιας προσωπικότητας. Οι στόχοι που θέτονταν ήταν ευκρινείς και υλοποιούνταν μέσα στους κόλπους της εκπαιδευτικής δραστηριότητας. Τίποτα δεν ήταν αόριστο ή νεφελώδες ούτε στη Σπάρτη ούτε στην Αθήνα, αντιθέτως η αγωγή εντασσόταν μέσα στα πλαίσια των επιδιώξεων του κράτους και δημιουργούσε πολίτες ενεργούς, δραστήριους με υπευθυνότητα και σύνεση. Αυτός είναι και ο λόγος που τότε γεννήθηκαν οι μεγαλύτερες προσωπικότητες διαχρονικής εμβέλειας ενώ σήμερα η εποχή μας χωλαίνει στο θέμα της παραγωγής εξαίσιων ανθρώπων που θα μπορούσαν να μείνουν στην ιστορία.
Είναι γεγονός ότι στις μέρες μας δεν προβάλλονται πρότυπα άξια προς μίμηση για τους νέους και αυτό τους κάνει να καταφεύγουν σε πρόσωπα του συρμού και να τα θεωρούν ως είδωλά τους. Η λύση είναι να καταβληθούν επίπονες προσπάθειες για την οικοδόμηση μιας ουσιαστικότερης παιδείας που θα επιδιώκει την αφύπνιση και ενεργοποίηση των νέων, θα τους παραδειγματίζει και θα τους απομακρύνει από τη νωχέλεια και την αδιαφορία για όσα συμβαίνουν γύρω τους. Γιατί να μην υπάρχει μουσική παιδεία; Γιατί οι νέοι να μη διδάσκονται ιστορία της τέχνης; Γιατί να διδάσκονται την ποίηση ανιαρά και ψυχρά, χωρίς να μαγεύονται από το μεγαλείο των στίχων, μόνο και μόνο για να περάσουν τις εξετάσεις;
Προφανώς, οφείλουν οι ιθύνοντες να ακούσουν και τις φωνές των μαθητών που σίγουρα έχουν θέσεις και απόψεις για το μέλλον της εκπαιδευτικής διαδικασίας, να προσαρμόσουν την αγωγή των νέων στις ανάγκες της σύγχρονης εποχής και να αγγίξουν τις ευαίσθητες χορδές των νεαρών αυτών ανθρώπων.  Μπορεί όλα αυτά να ακούγονται ως ουτοπία, τίποτα όμως δεν είναι ακατόρθωτο, ιδιαίτερα αν σκεφτούμε πως πρόκειται για τα παιδιά που αποτελούν την ελπίδα και το μέλλον του τόπου. Μήπως παραληρούμε άδικα ή υπάρχει πιθανότητα να εισακουστούμε και να δούμε αλλαγές πιο ριζικές; Ας περιμένουμε λοιπόν και ας βάζει ο καθένας το λιθαράκι του…

Χριστίνα Μπεκιάρη – Φιλόλογος

Καθηγήτρια Emfasis Φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Αντιγράφουμε από την online έκδοση της Εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ  και παρουσιάζουμε τις 8 αλλαγές στις φετινές πανελλήνιες εξετάσεις που έχει ανακοινώσει το Υπουργείο Παιδείας, καθώς και μία επιπλέον αλλαγή που θα ισχύσει από το 2010.

Επίσης αναμένεται να ανακοινωθεί και ο αριθμός των φετινών εισακτέων που κατά πάσα πιθανότητα θα παρουσιάσει αύξηση. Το υπουργείο επίσης ανακοίνωσε ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις για τους κατόχους β κύκλου ΤΕΕ θα λάβουν χώρα μέσα στο πρώτο μισό του Μαΐου.

Αναλυτικά οι αλλαγές που ανακοινώθηκαν είναι οι εξής: 

1. Από εφέτος οι υποψήφιοι θα μπορούν και πάλι να βλέπουν τα γραπτά τους, μετά τις δικαστικές αποφάσεις που δικαίωσαν υποψηφίους. 

2. Αυξάνονται (από 13 σε 18) τα μέλη των Βαθμολογικών Κέντρων που συντονίζουν και εποπτεύουν τη διαδικασία βαθμολόγησης- αναβαθμολόγησης των γραπτών. 

3. Απαγορεύεται από εφέτος να σημειώνει ο α΄ βαθμολογητής πάνω στο γραπτό λάθη ή ελλείψεις, ώστε ο β΄ βαθμολογητής να το αξιολογεί ανεπηρέαστος. 

4. Μειώνεται κατά 10 μονάδες στην εκατοντάβαθμη κλίμακα η βαρύτητα της παραγωγής κειμένου στο μάθημα της «Νεοελληνικής Γλώσσας» (από 50 μονάδες θα λαμβάνει 40) και αυξάνεται αντίστοιχα η βαρύτητα των ασκήσεων (από 25 σε 35 μονάδες). 

5. Προσαρμόστηκαν οι διατάξεις για την προφορική εξέταση των υποψηφίων με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Στο εξής θα εξετάζονται με βάση τον νέο Ν. 3699/2008 της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης. 

6. Γίνεται αποσυμφόρηση των Βαθμολογικών Κέντρων από τους προφορικά εξεταζόμενους με τη θέσπιση ανώτατου ορίου εξεταζομένων (80 υποψήφιοι ανά Βαθμολογικό Κέντρο) και τη λειτουργία ειδικών Εξεταστικών Κέντρων. 

7. Ηλεκτρονική υποβολή των αιτήσεων για συμμετοχή στις Πανελλαδικές Εξετάσεις (1-20 Φεβρουαρίου).

8. Τα Μηχανογραφικά Δελτία που θα υποβάλουν οι απόφοιτοι Γενικών και Επαγγελματικών Λυκείων το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου, φέτος για πρώτη φορά θα τους γνωστοποιηθούν, μέσω Διαδικτύου, εντός του Μαρτίου. Τα Μηχανογραφικά Δελτία για τους κατόχους β΄ κύκλου ΤΕΕ και τους τελειοφοίτους των Επαγγελματικών Λυκείων που κατατίθενται στο λύκειο περίπου το δεύτερο δεκαήμερο του Μαρτίου θα γνωστοποιηθούν στους υποψηφίους, μέσω Διαδικτύου, εντός του Φεβρουαρίου. 

9. Για τις εξετάσεις που θα διεξαχθούν από το 2010 και έπειτα θα αναγράφεται στο γραπτό η αναλυτική βαθμολογία για κάθε ερώτημα σύμφωνα με τις οδηγίες της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων.

 

Τα Φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης Emfasis

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

Είναι γεγονός ότι στις μέρες μας όλοι προβληματιζόμαστε αναφορικά με τη λειτουργία του εκπαιδευτικού μας συστήματος και τα αποτελέσματά του. Οι μαθητές διαμαρτύρονται για την ογκωδέστατη εξεταστέα ύλη και για την έλλειψη ελεύθερου χρόνου, από τη στιγμή που είναι αναγκασμένοι να παρακολουθούν τα μαθήματα του σχολείου και των φροντιστηρίων για να αντεπεξέλθουν επαρκώς στις υποχρεώσεις τους. Οι εκπαιδευτικοί εκφράζουν τα παράπονά τους για τα χαμηλόμισθα εισοδήματά τους, ενώ οι ιθύνοντες της πολιτείας διατείνονται πως έχουν γίνει μεγάλες και αξιοσημείωτες πρόοδοι στον τομέα της εκπαίδευσης. Ποιος από τους παραπάνω ενδιαφερόμενους έχει τελικά δίκιο; Μήπως η παιδεία έχει γίνει τα τελευταία χρόνια ο χώρος των αδιάλειπτων αντιπαραθέσεων και των επιπόλαιων πειραματισμών.

Ας επιχειρήσουμε όμως μια αναδρομή στο παρελθόν, για να εξετάσουμε τα δύο σημαντικότερα εκπαιδευτικά συστήματα της αρχαιότητας και να ερευνήσουμε τον τρόπο λειτουργίας τους. Μια εμβριθής μελέτη του παρελθόντος μπορεί να διαφωτίσει το σύγχρονο άνθρωπο και να παραδειγματίσει τους υπεύθυνους. Άλλωστε, σε κάθε εποχή η διαπαιδαγώγηση των νέων αντανακλά την πολιτιστική ταυτότητα ενός λαού, καθώς ο εκάστοτε πολιτισμός συνίσταται στο σύνολο των πνευματικών και υλικών δημιουργημάτων του ανθρώπου.

Αναμφισβήτητα, όταν πρόκειται να κάνουμε λόγο για την εκπαίδευση στην αρχαία Ελλάδα, δε μπορούμε να αναφερθούμε μονάχα στο μεγαλείο της Αθήνας και να παραβλέψουμε τη Σπάρτη, καθώς η «σπαρτιατική γοητεία» επέδρασε καθοριστικά στην αθηναϊκή αγωγή. Από τη μια πλευρά, στεκόμαστε έκθαμβοι μπροστά στο εκπαιδευτικό σύστημα της Αθήνας, που προωθούσε την τόνωση του δυναμισμού των νεαρών ατόμων και την παροχή ελευθερίας, ώστε να διαμορφώσουν οι νέοι φιλελεύθερο και δημοκρατικό ήθος, και από την άλλη, εντυπωσιαζόμαστε από την αυστηρή πειθαρχία της στρατοκρατούμενης σπαρτιατικής κοινωνίας.

Η σπαρτιατική εκπαίδευση υπάκουε στη νομοθεσία του Λυκούργου (ενός προσώπου που κινείται μεταξύ μύθου και πραγματικότητας) και στόχευε στο να δημιουργήσει ικανούς και ανδρείους στρατιώτες που θα υπεραμύνονταν της πατρίδας. Ας μην ξεχνάμε πως η Σπάρτη περιβαλλόταν από λαούς εχθρικούς που επιβουλεύονταν τα εδάφη της, γι’αυτό η αγωγή έστρεφε όλη την προσοχή της στην ενδυνάμωση του θάρρους και της ορμητικότητας των νέων από την παιδική ηλικία.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Πλουτάρχου, ακόμη και τα νεαρά κορίτσια λάμβαναν μέρος σε δημόσια γυμνάσματα και ασκούσαν το σώμα τους, ώστε να γίνουν κάποια μέρα μητέρες ρωμαλέες που θα έφερναν στο φως παιδιά υγιή και αρτιμελή. Το αγόρι από τη στιγμή της γέννησής του ανήκε ουσιαστικά στην πολιτεία, και από τα επτά του χρόνια υπέμενε αυστηρές δοκιμασίες και σκληρή φυσική άσκηση. Δεν επρόκειτο απλώς για μια εκγύμναση στις τεχνικές του πολέμου, αλλά παράλληλα για μια προσπάθεια αποφυγής της μαλθακότητας με απώτερο στόχο τη διαμόρφωση στρατιωτικού φρονήματος. Αυτός ήταν και ο λόγος που η πολιτεία ανέθετε σε κάποιους ανθρώπους το λειτούργημα του μαστιγοφόρου, ώστε να επιβάλουν την τάξη και να συνετίζουν τους ατίθασους νεαρούς. Οι σκληρές δοκιμασίες και οι επίπονες ασκήσεις προετοίμαζαν τους νέους για την κατοπινή στρατιωτική τους ζωή και σε αυτές οι νέοι αφιέρωναν το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους. Πρέπει να σημειώσουμε όμως πως λάμβαναν και μια μουσική αγωγή, η οποία είχε σχέση με τον πόλεμο, εφόσον το περιεχόμενο των σπαρτιατικών ασμάτων είχε αγωνιστικό χαρακτήρα, ενώ ο αυστηρά κανονισμένος μουσικός ρυθμός των χορών έθιζε τους νέους στην πειθαρχία και στις οργανωμένες κινήσεις των στρατευμάτων.

Επομένως, παρατηρούμε πως η μουσική μόρφωση των Σπαρτιατών εντασσόταν μέσα στα πλαίσια της προετοιμασίας τους για μάχη και στόχευε στην καλλιέργεια των ψυχικών ιδιοτήτων των νέων. Τους ενέπνεε τον ενθουσιασμό, το πάθος για δράση και φούντωνε τα πολεμικά τους αισθήματα. Ουσιαστικά, η ωδική και μουσική αγωγή συνδεόταν στενά με την ενδυνάμωση της ανδρείας στις ψυχές των νέων, δηλαδή δεν έθετε ως στόχο την πνευματική καλλιέργεια των παιδιών. Όπως βεβαιώνουν και οι πηγές, δεν υπήρχε η τυπική διανοητική εκπαίδευση αλλά οι νέοι λάμβαναν τις στοιχειώδεις γνώσεις, ανάγνωση και γραφή, ακριβώς γιατί αυτές ήταν αναγκαίες. Η υπόλοιπη όμως εκπαίδευση αποτελούσε μια προσπάθεια σκληραγώγησης των νέων, ώστε να είναι ευπειθείς στους άρχοντες της πόλης, να υπομένουν καρτερικά τους κόπους και να νικούν στις μάχες.

Συνεχίζεται…

Χριστίνα Μπεκιάρη

Φιλόλογος

ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ – ΧΗΜΕΙΑ & ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Ο κόσμος των θετικών επιστημών συγκέντρωνε πάντα το μικρότερο ποσοστό μαθητών. Με το σύστημα εξετάσεων που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια και δίνει τη δυνατότητα να εισαχθεί κανείς σε σχολή θετικών επιστημών χωρίς να έχει παρακολουθήσει την θετική κατεύθυνση, το ενδιαφέρον των παιδιών γι’ αυτά τα μαθήματα μειώθηκε ακόμη περισσότερο.

Πιο συγκεκριμένα, το μάθημα της Χημείας έχει απαξιωθεί όσο ποτέ άλλοτε, αφού είναι το μόνο σε σχέση με την φυσική και τα μαθηματικά που δεν συμπεριλαμβάνεται στα μαθήματα της τεχνολογικής κατεύθυνσης, η οποία συγκεντρώνει και το μεγαλύτερο αριθμό μαθητών. Οι ώρες διδασκαλίας της Χημείας έχουν μειωθεί τελικά σε 2 στην Α’ Λυκείου, 1 στην Β’ Λυκείου (γενικής παιδείας) και 2 στη Γ’ Λυκείου μόνο για τους λίγους μαθητές της θετικής κατεύθυνσης! Οι υπόλοιποι θεωρείται ότι αποκτούν αρκετή κατάρτιση πάνω σε ένα αντικειμενικά δύσκολο μάθημα, ερχόμενοι σε επαφή με αυτό για ελάχιστες ώρες μέχρι την Β’ τάξη.

Αυτά συμβαίνουν σε μια εποχή που η τεχνογνωσία αυξάνεται, η ορολογία που αφορά χημικές ουσίες και αντιδράσεις ακούγεται καθημερινά σε συζητήσεις περί τροφίμων, υγείας, ρύπανσης του περιβάλλοντος, υλικών συσκευασίας ρουχισμού, προϊόντων πετρελαίου κτλ. Δε θα ήταν λογικό η εκπαίδευση να φέρει τα παιδιά κοντά σε αυτές τις έννοιες ώστε να μη φαντάζονται ότι η Χημεία είναι κάτι μακρινό, που εφαρμόζεται σε εργαστήρια, αλλά παντού γύρω τους? Άλλωστε η ανάγκη να ενημερωθούν και να αποκτήσουν οικολογική συνείδηση είναι πλέον αυτονόητη.

 

ΒΡΟΝΤΙΛΗ ΦΑΝΗ – ΡΟΖΑΛΙΝ

ΧΗΜΙΚΟΣ

ΡΟΛΟΣ – ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΗΣ Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ

Η φυσική της Α’ Λυκείου, σύμφωνα με το νέο σύστημα εισαγωγής στα Πανεπιστήμια, είναι ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα του Λυκείου.

Αυτό γιατί? Κυρίως για δυο λόγους :

1) Η Φυσική της Γ’ Λυκείου κατά ένα συντριπτικό ποσοστό ασχολείται με τη μηχανική. Η Φυσική της Α’ Λυκείου ασχολείται μόνο με την μηχανική. Συνεπώς ο τρόπος σκέψης των μαθητών όσον αφορά τη μηχανική δομείται και δημιουργείται στην Α’ Λυκείου. Ειδικότερα όσοι μαθητές ακολουθήσουν την θετική κατεύθυνση πρέπει να στην Α’ Λυκείου να ‘εμβαθύνουν’ στην κινηματική, δυναμική και ενεργειακή μελέτη των φαινομένων. Είναι αναγκαίο να ασχοληθούν εντατικά με τα χρονικά διαγράμματα των κινήσεων όπως επίσης και με το διάγραμμα του ελεύθερου σώματος

(σχεδιασμός των δυνάμεων που δέχεται ένα σημειακό αντικείμενο όπως επίσης και ο σχεδιασμός των διανυσματικών κινηματικών μεγεθών).

2) Οι μαθητές στο Γυμνάσιο έχουν μεν κάποια επαφή με την Φυσική αλλά αυτή είναι επιφανειακή. Αυτό κυρίως λόγω των λίγων ασκήσεων που έχουν τα βιβλία Φυσικής του Γυμνασίου. Στην Α’ Λυκείου μπαίνουν απότομα στα ‘βαθιά’ της Φυσικής. Αυτό συμβαίνει διότι στην Α’ Λυκείου πρέπει να εμπεδώνουν διανυσματικές ποσότητες, όπως είναι η μετατόπιση, η ταχύτητα και η επιτάχυνση αλλά και να επεξεργαστούν χρονικά διαγράμματα των παραπάνω μεγεθών.

Για τους παραπάνω λόγους πρέπει τα μαθήματα της Φυσικής Α’ Λυκείου να είναι εντατικά αλλά και γεμάτα από μεράκι από τους καθηγητές και μαθητές.

 

ΕΥΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΦΥΣΙΚΟΣ

Νέα Σχολική Χρονιά – Συμβουλές για αποδοτική μελέτη

Καθώς έχουμε μπει για τα καλά στη νέα σχολική χρονιά και για ένα σημαντικό τμήμα του μαθητικού πληθυσμού ξεκινά η διαδικασία που θα οδηγήσει στις εισαγωγικές εξετάσεις, οι υποχρεώσεις, η ευθύνη αλλά και οι πειρασμοί και οι κίνδυνοι αυξάνουν δραματικά.

Η πλειονότητα των μαθητών θα αντιμετωπίσει πρωτόγνωρες καταστάσεις όπως οι απαιτήσεις του εκπαιδευτικού συστήματος, η ανάγκη για εκτίμηση επιλογών και λήψη αποφάσεων (decision making), η αξιολόγηση και η ιεράρχηση επιλογών. Όλα αυτά δημιουργούν ένα ψυχοπιεστικό περιβάλλον και απαιτούν από τους μαθητές να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων για να μετατρέψουν τις δυσκολίες σε ευκαιρίες και τελικά σε επιτχυχία.

Ιδού λοιπόν κάποιοι σημαντικοί παράγοντες που θα πρέπει γονείς και μαθητές να έχουν υπόψη τους, ένας μικρός οδηγός επιβίωσης:

• Οργανώστε τη μελέτη σας. Μάθετε να ξεχωρίζετε το σημαντικό από το ασήμαντο, ιεραρχήστε τις υποχρεώσεις σας και δουλέψτε έξυπνα αντί απλά ατελείωτες ώρες.
• Ξεχάστε το άγχος σας. Μπορεί να ακούγεται πιο εύκολο από ότι γίνεται, όμως είναι κάτι εντελώς εφικτό. Το άγχος προέρχεται από τον φόβο μπροστα σε μια ενδεχόμενη αποτυχία, στο φόβο μην απογοητεύσουμε τους εαυτούς, τους γονείς και όλους όσους έχουν μεγάλες προσδοκίες από εμάς. Πολλές φορές δημιουργεί εντελώς αρνητικές σκέψεις επερχόμενης καταστροφής, ξεφεύγει από τον έλεγχο και έχει ως αποτέλεσμα να μην αποδίδουμε όσο θα μπορούσαμε, να υποφέρουμε και να επηρεάζονται αρνητικά οι σχέσεις μας με τους άλλους. Πάρτε το απόφαση ότι τίποτα δεν είναι καταστροφή, όλα είναι ευκαιρίες μάθησης και ωρίμανσης και ότι από τη στιγμή που αποφασίσατε να συμμετέχετε σε διαδικασία εξετάσεων σε ανταγωνιστικό περιβάλλον, παίρνετε ούτως ή άλλως ρίσκο. Διακινδυνεύετε την αποτυχία όσο σκληρά κι αν προσπαθήσετε. Συμβιβαστείτε με αυτό και απλά απολαύστε την προσπάθειά σας.
• Ζήστε φυσιολογικά τη ζωή σας. Όσο σκληρά κι αν χρειαστεί να δουλέψουμε όλοι οι άνθρωποι έχουμε όρια στην ποσότητα της προσπάθειας που μπορούμε να καταβάλλουμε. Αναγνωρίστε τα όρια και τις αδυναμίες σας και αποδεχτείτε ότι δεν έχει νόημα να στερηθείτε παρέες, φίλους, σχέσεις εφόσον όλα αυτά παρέχουν ένα στέρεο υποστηρικτικό υπόστρωμα. Αναγνωρίστε τις ανάγκες σας για σωστή ισορροπημένη διατροφή, ξεκούραση, ύπνο και αναψυχή.
• Αναζητήστε υποστήριξη. Εκφράστε τυχόν ανησυχίες σε γονείς, καθηγητές, φίλους που μπορούν να σας βοηθήσουν ουσιαστικά. Αν το περιβάλλον είναι ιδιαίτερα πιεστικό με υπερβάλλουσες προσδοκίες, συζητήστε το και εξηγήστε πως όλοι πρέπει να αποδεχτούν τον ενδεχόμενο της αποτυχίας και πως αυτό δεν σημαίνει τίποτα για εσάς ως άνθρωπο και προσωπικότητα. Ο,τιδήποτε καινούργιο δοκιμάζουμε στη ζωή εμπεριέχει τη διακινδύνευση. Αυτό πρέπει να το αποδεχτείτε και εσείς και το περιβάλλον σας.
• Μελετήστε μεθοδικά με πολλές επαναλήψεις. Επικεντρωθείτε στα σημαντικά και καλύψτε όσο το δυνατόν περισσότερες απορίες σας ή σκοτεινές περιοχές. Κατακτήστε ακόμη και τις πιο δύσκολες περιοχές ώστε να αποκτήσετε ένα στέρεο γνωσιακό υπόβαθρο. Επαναλάβετε την ύλη διαρκώς μέχρι να γίνει δεύτερη φύση. Η μεθοδικότητα είναι το κλειδί για την επιτυχία.
• Αναλάβετε την ευθύνη και διασκεδάστε το! Ακούγεται περίεργα αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι απαραίτητο μία προσπάθεια να συνοδεύεται από συναισθήματα τιμωρίας ή αυτοβασανισμού. Επιλέξτε τα πεδία και τις κατευθύνσεις που εσείς προτιμάτε και αγαπάτε και όχι αυτά που περιμένουν οι άλλοι από εσάς. Επιλέξτε αυτά που θέλετε, αναλάβετε την ευθύνη για αυτά και δώστε τον καλύτερό σας εαυτό. Και η επιτυχία και η αποτυχία ανήκουν σε εσάς.

Καλή δύναμη

Η Διδακτική Ομάδα των Φροντιστηρίων Μέσης Εκπαίδευσης Emfasis