Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ

Το μάθημα της λατινικής γλώσσας εισάγεται και διδάσκεται για πρώτη φορά στη δεύτερη τάξη του Λυκείου σαν υποχρεωτικό μάθημα της θεωρητικής κατεύθυνσης. Ο μαθητής στη Β’ Λυκείου έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με την λατινική γραμματεία, με τους σημαντικότερους συγγραφείς της και με τα έργα τους και γνωρίζει τον πλούτο της γλώσσας αυτής.

Διδάσκεται και ασκείται σε μια γλώσσα που μόνο κατ’ ευφημισμόν θεωρείται και αξιολογείται ως ‘νεκρή’, καθώς γνωρίζει τη μέγιστη επιρροή της σε πλήθος σύγχρονων, ευρέως διαδεδομένων και μαζικά ομιλούμενων γλωσσών(υπολογίζεται ότι ένα όγδοο του παγκόσμιου πληθυσμού μιλάει σήμερα ρωμανικές γλώσσες και άρα τελεί υπό την επίδραση της Λατινικής) ενώ ταυτόχρονα αναθερμαίνει τη σχέση του με την αρχαία ελληνική, η οποία αποτελεί τη βάση της συντακτικής δομής, τη ‘δεξαμενή άντλησης’ του λεξιλογίου και καθαρή πηγή έμπνευσης της λατινικής γλώσσας.

Μια γλώσσα, λοιπόν, που έχει βαδίσει στα σίγουρα χνάρια της δικής μας αρχαίας ελληνικής και η επιρροή της οποίας στο σύγχρονο κόσμο είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη από αυτήν που πιστεύουν οι περισσότεροι. Ο μαθητής διδάσκεται τα λατινικά μέσω ενός βιβλίου που έχει επιβιώσει πολλών εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων εξαιτίας της απλότητάς του, της ομαλότητας με την οποία εισάγει το μαθητή στη κατάκτηση αυτής της ‘ξένης’ γλώσσας, ενός βιβλίου που προσφέρεται για σωστή και εύληπτη διδασκαλία.

Η ύλη του μαθήματος χωρίζεται σε 20 κείμενα της λατινικής γραμματείας στη Β’ Λυκείου και σε 30 αντίστοιχα στην Τρίτη τάξη, κείμενα τα οποία επεξεργάζονται κάθε φορά και ένα διαφορετικό συντακτικό ή γραμματικό φαινόμενο. Ο καταμερισμός αυτός της ύλης(μόνο τα 30 κείμενα της Γ’ Λυκείου, όλα διδαγμένα εξετάζονται στις πανελλαδικές εξετάσεις) βοηθάει το μαθητή στην επίτευξη ενός υψηλού βαθμολογικού αποτελέσματος με αναγκαία βέβαια προϋπόθεση τη μεθοδική διδασκαλία και την απαραίτητη μελέτη από μέρους του μαθητή.

Σημαντικό είναι το γεγονός ότι η αξιολόγηση του μαθήματος στις πανελλαδικές εξετάσεις δεν περιλαμβάνει κάποιο μη διδαγμένο, ‘άγνωστο’ κείμενο, πράγμα που βοηθάει το μαθητή στην επίτευξη ενός καλού βαθμού αλλά και ενέχει το φόβο να θεωρηθεί το μάθημα ‘εύκολο’ και να οδηγήσει σε μια ανεπιθύμητη επανάπαυση και χαλάρωση. Αυτόν ακριβώς τον εφησυχασμό οφείλει να προλάβει μια ολοκληρωμένη και μεθοδική διδασκαλία. Μια διδασκαλία που θα επισημαίνει τον πλούτο της ‘νέας’ γλώσσας που καλείται ο μαθητής να μελετήσει και να αξιολογηθεί σε αυτήν. Μιας διδασκαλίας που θα φωτίσει τις αντιστοιχίες και τα παράλληλα που έχει με την αρχαία ελληνική, την επιβίωση λέξεων, εννοιών και την γενικότερη επιρροή της λατινικής σε γλώσσες ομιλούμενες σήμερα για να καταδείξει τη ζωντάνια και τη βαρύτητα της γλώσσας αυτής, μιας γλώσσας που, αν και δεν μιλιέται πια, εντούτοις επιβιώνει μέσω άλλων γλωσσών.

Το μάθημα, λοιπόν, της λατινικής γλώσσας με την πρέπουσα προσοχή, ενασχόληση και σπουδή από το μαθητή αλλά και από τον διδάσκοντα αποτελεί εισαγωγή σε έναν απέραντο κόσμο που άφησε ανεξίτηλα τη σφραγίδα του στη σύγχρονη πραγματικότητα, πηγή ουσιαστικών γνώσεων για το μαθητή αλλά παρέχει ταυτόχρονα σε αυτόν και τη δυνατότητα να επιτύχει τον πρακτικό σκοπό του, δηλαδή, την επίτευξη ενός αξιόλογου βαθμολογικού αποτελέσματος που θα τον βοηθήσει στην προσπάθειά του για εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και για περαιτέρω επιμόρφωση.

Χατζημασούρης Γιάννης

Φιλόλογος Φροντιστηρίων Μέσης Εκπαίδευσης

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΛΥΚΕΙΟΥ

Η ανάλυση των ιστορικών πηγών στο μάθημα της ιστορίας και ο ενδεδειγμένος τρόπος προσέγγισης τους προκαλούσαν και προκαλούν πονοκέφαλο στους μαθητές της θεωρητικής κατεύθυνσης. Κρίνεται λοιπόν σκόπιμο όλοι οι μαθητές να γνωρίζουν κάποιες βασικές παραμέτρους που αποτελούν απαραίτητη συνθήκη προκειμένου να επιτυγχάνεται η σωστή και ολοκληρωμένη προσέγγιση των πηγών αυτών.

• Αφού ο μαθητής διαβάσει καλά την πηγή, καλείται να εντοπίσει μέσα στο σύνολο της σχολικής ύλης το κεφάλαιο ή τα κεφάλαια εκείνα που είναι σχετικά με το θέμα της πηγής.
• Στόχος είναι η συγγραφή ενός ενιαίου κειμένου (με αρχή, μέση, τέλος) που θα χαρακτηρίζεται για τη συνοχή και την ομαλή ροή του.
• Στον πρόλογο θα πρέπει πάντα να επιχειρείται ο θεματικός και ο χρονικός εντοπισμός της πηγής (αναφορά στο θέμα και τη χρονική περίοδο κατά την οποία εκτυλίσσονται όσα αναφέρει το ιστορικό παράθεμα)
• Επιλογή του τρόπου ανάπτυξης : (παράθεση ή σύνθεση ή και
  συνδυασμός τους). Επιλέγοντας την παράθεση ο μαθητής αναπτύσσει ξεχωριστά τις πληροφορίες της πηγής από αυτές του βιβλίου, ενώ με τη σύνθεση επιχειρεί αναλύοντας την πηγή, παράλληλα να αναφέρει όλες τις σχετικές πληροφορίες του βιβλίου.

Ο δεύτερος τρόπος είναι δυσκολότερος και για αυτό βαθμολογείται ανάλογα.

Κάθε φορά που ο εξεταζόμενος αναφέρει ένα από τα στοιχεία της πηγής πρέπει να αποφεύγει την αντιγραφή και να είναι σε θέση να δημιουργεί ένα δικό του κείμενο, το οποίο, όπως ακριβώς και στην περίληψη, θα περιγράφει τα βασικά σημεία του πρωτότυπου κειμένου.

Ακολουθεί η παράθεση των πληροφοριών από το σχολικό βιβλίο που έχουν φυσικά σχέση με το θέμα της πηγής.

Στον επίλογο ο εξεταζόμενος μαθητής μπορεί να επιλέξει ανάμεσα σε :

• Ανακεφαλαίωση βασικών παραμέτρων της πηγής
• Προσπάθεια ανίχνευσης του βασικού στόχου του συγγραφέα του ιστορικού παραθέματος και σύγκριση των απόψεών του με αυτές του βιβλίου.
• Κριτική των θέσεων αυτών

ΠΡΟΣΟΧΗ!!! Αυτό μόνο, όταν η πηγή διαφωνεί με το σχολικό βιβλίο

• Διατύπωση συμπεράσματος για την αξία της πηγής και αναγωγή της σε σχέση με το ελληνικό αλλά και διεθνές πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό ‘γίγνεσθαι’
• Κατάδειξη της συνέχειας μέσα από αναφορές στο μέλλον και προσπάθεια σκιαγράφησης των συνεπειών και αποτελεσμάτων των όσων αναφέρθηκαν προηγουμένως

ΠΡΟΣΟΧΗ!!! Απαραίτητες είναι οι παραπομπές όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο.

Νέα Σχολική Χρονιά – Συμβουλές για αποδοτική μελέτη

Καθώς έχουμε μπει για τα καλά στη νέα σχολική χρονιά και για ένα σημαντικό τμήμα του μαθητικού πληθυσμού ξεκινά η διαδικασία που θα οδηγήσει στις εισαγωγικές εξετάσεις, οι υποχρεώσεις, η ευθύνη αλλά και οι πειρασμοί και οι κίνδυνοι αυξάνουν δραματικά.

Η πλειονότητα των μαθητών θα αντιμετωπίσει πρωτόγνωρες καταστάσεις όπως οι απαιτήσεις του εκπαιδευτικού συστήματος, η ανάγκη για εκτίμηση επιλογών και λήψη αποφάσεων (decision making), η αξιολόγηση και η ιεράρχηση επιλογών. Όλα αυτά δημιουργούν ένα ψυχοπιεστικό περιβάλλον και απαιτούν από τους μαθητές να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων για να μετατρέψουν τις δυσκολίες σε ευκαιρίες και τελικά σε επιτχυχία.

Ιδού λοιπόν κάποιοι σημαντικοί παράγοντες που θα πρέπει γονείς και μαθητές να έχουν υπόψη τους, ένας μικρός οδηγός επιβίωσης:

• Οργανώστε τη μελέτη σας. Μάθετε να ξεχωρίζετε το σημαντικό από το ασήμαντο, ιεραρχήστε τις υποχρεώσεις σας και δουλέψτε έξυπνα αντί απλά ατελείωτες ώρες.
• Ξεχάστε το άγχος σας. Μπορεί να ακούγεται πιο εύκολο από ότι γίνεται, όμως είναι κάτι εντελώς εφικτό. Το άγχος προέρχεται από τον φόβο μπροστα σε μια ενδεχόμενη αποτυχία, στο φόβο μην απογοητεύσουμε τους εαυτούς, τους γονείς και όλους όσους έχουν μεγάλες προσδοκίες από εμάς. Πολλές φορές δημιουργεί εντελώς αρνητικές σκέψεις επερχόμενης καταστροφής, ξεφεύγει από τον έλεγχο και έχει ως αποτέλεσμα να μην αποδίδουμε όσο θα μπορούσαμε, να υποφέρουμε και να επηρεάζονται αρνητικά οι σχέσεις μας με τους άλλους. Πάρτε το απόφαση ότι τίποτα δεν είναι καταστροφή, όλα είναι ευκαιρίες μάθησης και ωρίμανσης και ότι από τη στιγμή που αποφασίσατε να συμμετέχετε σε διαδικασία εξετάσεων σε ανταγωνιστικό περιβάλλον, παίρνετε ούτως ή άλλως ρίσκο. Διακινδυνεύετε την αποτυχία όσο σκληρά κι αν προσπαθήσετε. Συμβιβαστείτε με αυτό και απλά απολαύστε την προσπάθειά σας.
• Ζήστε φυσιολογικά τη ζωή σας. Όσο σκληρά κι αν χρειαστεί να δουλέψουμε όλοι οι άνθρωποι έχουμε όρια στην ποσότητα της προσπάθειας που μπορούμε να καταβάλλουμε. Αναγνωρίστε τα όρια και τις αδυναμίες σας και αποδεχτείτε ότι δεν έχει νόημα να στερηθείτε παρέες, φίλους, σχέσεις εφόσον όλα αυτά παρέχουν ένα στέρεο υποστηρικτικό υπόστρωμα. Αναγνωρίστε τις ανάγκες σας για σωστή ισορροπημένη διατροφή, ξεκούραση, ύπνο και αναψυχή.
• Αναζητήστε υποστήριξη. Εκφράστε τυχόν ανησυχίες σε γονείς, καθηγητές, φίλους που μπορούν να σας βοηθήσουν ουσιαστικά. Αν το περιβάλλον είναι ιδιαίτερα πιεστικό με υπερβάλλουσες προσδοκίες, συζητήστε το και εξηγήστε πως όλοι πρέπει να αποδεχτούν τον ενδεχόμενο της αποτυχίας και πως αυτό δεν σημαίνει τίποτα για εσάς ως άνθρωπο και προσωπικότητα. Ο,τιδήποτε καινούργιο δοκιμάζουμε στη ζωή εμπεριέχει τη διακινδύνευση. Αυτό πρέπει να το αποδεχτείτε και εσείς και το περιβάλλον σας.
• Μελετήστε μεθοδικά με πολλές επαναλήψεις. Επικεντρωθείτε στα σημαντικά και καλύψτε όσο το δυνατόν περισσότερες απορίες σας ή σκοτεινές περιοχές. Κατακτήστε ακόμη και τις πιο δύσκολες περιοχές ώστε να αποκτήσετε ένα στέρεο γνωσιακό υπόβαθρο. Επαναλάβετε την ύλη διαρκώς μέχρι να γίνει δεύτερη φύση. Η μεθοδικότητα είναι το κλειδί για την επιτυχία.
• Αναλάβετε την ευθύνη και διασκεδάστε το! Ακούγεται περίεργα αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι απαραίτητο μία προσπάθεια να συνοδεύεται από συναισθήματα τιμωρίας ή αυτοβασανισμού. Επιλέξτε τα πεδία και τις κατευθύνσεις που εσείς προτιμάτε και αγαπάτε και όχι αυτά που περιμένουν οι άλλοι από εσάς. Επιλέξτε αυτά που θέλετε, αναλάβετε την ευθύνη για αυτά και δώστε τον καλύτερό σας εαυτό. Και η επιτυχία και η αποτυχία ανήκουν σε εσάς.

Καλή δύναμη

Η Διδακτική Ομάδα των Φροντιστηρίων Μέσης Εκπαίδευσης Emfasis

Η Νέα Σχολική χρονιά έχει αρχίσει. Ποιο φροντιστήριο να διαλέξω;

Καθώς η νέα σχολική χρονιά βρίσκεται στην αρχή της, το δίλημμα ή η απορία κάθε μαθητή ή/και κηδεμόνα σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση είναι «ποιο φροντιστήριο να επιλέξω;»

Οι επιλογές πλέον είναι εξαιρετικά πολυάριθμες για τους μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Οι εκπαιδευτικές υπηρεσίες είναι τόσο πολλές, που οι μαθητές βρίσκονται μέσα σε έναν κυκεώνα διαφημιστικών μηνυμάτων για κάθε λογής φροντιστήρια, όλων των κατευθύνσεων, με ειδικεύσεις, με άριστο διδακτικό προσωπικό, με μεγάλες επιτυχίες στις πανελλαδικές εξετάσεις, με αριστούχους μαθητές κλπ. και αδυνατούν να διακρίνουν τις κατάλληλες γι αυτούς υπηρεσίες που θα τους βοηθήσουν αποτελεσματικά στα μαθήματα και στις σπουδές τους εν γένει.

Παρόλο που δεν υπάρχουν απολύτως αντικειμενικοί και απαραβίαστοι κανόνες στην επιλογή φροντιστηρίου, τα παρακάτω είναι μόνο μερικά κριτήρια που θα έπρεπε να έχετε υπόψη σας, όταν φτάνει η στιγμή να επιλέξετε. Έτσι κι αλλιώς τα αποτελέσματα των επιλογών μας αφορούν πάντοτε εμάς τους ίδιους.

• Διαθέτει το φροντιστήριο μέσης εκπαίδευσης άρτια στελεχωμένο εκπαιδευτικό τμήμα με γνωστούς και έμπειρους καθηγητές που έχουν να παρουσιάσουν έργο στην εκπαίδευση;
• Τι εκπαιδευτική προσέγγιση ακολουθεί; Υπάρχει καλή αμφίδρομη επικοινωνία και ένα περιβάλλον που ο μαθητής αισθάνεται άνετα να εκφράσει τις απορίες του και να συμμετέχει ενεργά στην εκπαιδευτική διαδικασία;
• Είναι οι τάξεις ομοιογενείς, ώστε να βρίσκονται μαζί μαθητές / σπουδαστές του ίδιου επιπέδου, έτσι ώστε ο καθηγητής να προχωράει απρόσκοπτα στη διδασκαλία της ύλης χωρίς να αδικεί κανέναν;
• Γίνεται τακτική και σωστή αξιολόγηση μέσα από τεστ και διαγωνίσματα για τη σωστή προετοιμασία των μαθητών; Μέσα από αυτή τη διαδικασία γίνεται σωστός έλεγχος των γνώσεων των μαθητών και συμπληρώνονται τα κενά από άλλες χρονιές και γίνεται σωστή εξοικείωση των μαθητών με ανάλογης δυσκολίας διαγωνισμούς, τύπου γενικών εξετάσεων.
• Υπάρχουν διευκολύνσεις τύπου δωρεάν επιπλέον ενισχυτικής διδασκαλίας; Τέτοιου τύπου υπηρεσίες χρειάζονται, ώστε να δώσουν την απαραίτητη ώθηση και να συμβαδίσουν ακόμη και οι πιο αδύναμοι μαθητές.
• Είναι το περιβάλλον και ο χώρος διδασκαλίας σύγχρονος, ευχάριστος και υγιεινός; Ποτέ δεν μπορεί να δωθεί αρκετή έμφαση στον χώρο διδασκαλίας. Μπορεί να έχει δραματική επίδραση στη διαδικασία της μάθησης και στον ψυχισμό του μαθητή. Κάθε εκπαιδευτικός οργανισμός οφείλει να παρέχει στους σπουδαστές ένα περιβάλλον που να προάγει τις διαδικασίες της μάθησης και διδασκαλίας.
• Παρέχονται επιπλέον βιβλιογραφία, βιβλιοθήκες, computer labs και τέτοιου είδους εγκαταστάσεις που να προτρέπουν τον μαθητή να μελετά, να ερευνά και να αναπτύσσει την κρίση και την αυτενέργειά του; Όπως και παραπάνω αυτού του είδους οι διευκολύνσεις συνεισφέρουν τα μέγιστα στη μαθησιακή διαδικασία και στη σωστή προετοιμασία των μαθητών.
• Υπάρχει καλή επικοινωνία μεταξύ μαθητών, καθηγητών και μαθητών και καθηγητών γονέων – κηδεμόνων; Ειδικά με τους τελευταίους είναι απαραίτητη η τακτική επικοινωνία για τη σωστή ενημέρωση σχετικά με τις επιδόσεις των παιδιών τους.
• Υπάρχει καλή επικοινωνία με τον εκπαιδευτικό οργανισμό ως επιχείρηση και διευκόλυνση των γονιών στην καταβολή των διδάκτρων;

Όπως τόνισα και παραπάνω αυτή η παράθεση των κριτηρίων ούτε εξαντλεί το θέμα ούτε δίνεται δογματικά. Σε κάθε περίπτωση και ο μαθητής και ο γονέας / κηδεμόνας θα πρέπει να σταθμίσουν τις παροχές, τη φήμη και τα πλεονεκτήματα και να αποφασίσουν βάσει του τι είναι καλύτερο για τους ίδιους.

Χριστίνα Μπεκιάρη – Φιλόλογος