Η Μελέτη των Λατινικών στο Λύκειο

Έχει παρατηρηθεί κυρίως τα τελευταία χρόνια ότι οι μαθητές της Γ΄ λυκείου αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο να επιτύχουν υψηλές επιδόσεις στο μάθημα των λατινικών. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα κενά και τις αδυναμίες που υπάρχουν επειδή δεν έγινε η σωστή προετοιμασία των υποψηφίων στην Β΄ τάξη. Η κατάλληλη εξάσκηση στην Β΄ λυκείου έχει πρωτεύοντα ρόλο. Οι μαθητές έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με την γραμματική και το συντακτικό των λατινικών. Μαθαίνουν για την κλίση των ουσιαστικών, των επιθέτων, των αντωνυμιών, των ρημάτων, των παραθετικών που αποτελούν απαραίτητη βάση και προϋπόθεση για τα κείμενα της επόμενης τάξης. Στην Γ΄ λυκείου οι μαθητές ξεκινούν να μαθαίνουν για τις άλλες εγκλίσεις των ρημάτων και επιπλέον για κάποια πιο σύνθετα συντακτικά φαινόμενα Κατά συνέπεια τα περισσότερα κεφάλαια της γραμματικής διδάσκονται στην Β΄ τάξη και απλά επαναλαμβάνονται για να αφομοιωθούν πιο ουσιαστικά. Άρα η σωστή άσκηση, προετοιμασία και εμπέδωση της ύλης αυτής αποτελεί πολύτιμο εφόδιο για τον μαθητή ώστε να μπορέσει να επιτύχει πιο εύκολα και σίγουρα μια υψηλή βαθμολογία.

Χρυσάνθη Μιχαλούδη – Φιλόλογος

Το μάθημα της Φυσικής: Μελέτη ή Διάβασμα;

Ένα από τα ωραιότερα μαθήματα που συναντά κάποιος στην μαθητική του διαδρομή είναι η ιστορία . Ανοίγει κάποιος ένα βιβλίο ιστορίας και καθώς διαβάζει νιώθει ότι ανοίγει μια χρονική πύλη ανάμεσα στο παρόν και στο παρελθόν. Δυστυχώς η φυσική δεν έχει αυτή την πολυτέλεια ,το απλό διάβασμα ενός φυσικού νόμου ισοδυναμεί με έναν τίτλο αθλητικής εφημερίδας ρηχός και ανούσιος.Κάθε φυσικός νόμος ακόμα και ο πιο απλός καλεί εναγωνίως τον αναγνώστη του να σκύψει πάνω του, ώστε να τον αφουγκραστεί και μετά να τον κάνει κτήμα, παρόλα αυτά περισσότεροι μαθητές ακόμα και οι άριστοι δύσκολα δεν αντιλαμβάνονται την ειδοποιό διάφορα ανάμεσα στο απλό διάβασμα ενός φυσικού νόμου και την μελέτη μιας φυσικής αλγεβρικής οντότητας.

Επικαιροποιώντας όμως τα παραπάνω, δεν μπορούμε να μην αναφέρουμε ή για την ακρίβεια να καυτηριάσουμε το εκπαιδευτικό σύστημα, το όποιο περιχαρακώνει τα παιδιά σε ένα αέναο και στείρο κυνήγι βαθμών.Η μελέτη της φυσικής σού παρέχει την μοναδική ευκαιρία να σκεφτείς και να πλάσεις με την φαντασία σου μια τετραδιάστατη πραγματικότητα απορρέουσα από έναν φυσικό νόμο. Αλήθεια πόση ικανοποίηση θα νιώσει ένα νέο παιδί, μελετώντας έναν φυσικό νόμο και μετά πάει στο εργαστήριο να πραγματοποιήσει το πείραμα, πάνω στο όποιο βασίστηκε η δημιουργία του εν λόγω νόμου και έβλεπε ότι όσα είχε φανταστεί είναι πραγματικότητα;

Γιάννης Αγγελής

Φυσικός

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ

Το μάθημα της λατινικής γλώσσας εισάγεται και διδάσκεται για πρώτη φορά στη δεύτερη τάξη του Λυκείου σαν υποχρεωτικό μάθημα της θεωρητικής κατεύθυνσης. Ο μαθητής στη Β’ Λυκείου έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με την λατινική γραμματεία, με τους σημαντικότερους συγγραφείς της και με τα έργα τους και γνωρίζει τον πλούτο της γλώσσας αυτής.

Διδάσκεται και ασκείται σε μια γλώσσα που μόνο κατ’ ευφημισμόν θεωρείται και αξιολογείται ως ‘νεκρή’, καθώς γνωρίζει τη μέγιστη επιρροή της σε πλήθος σύγχρονων, ευρέως διαδεδομένων και μαζικά ομιλούμενων γλωσσών(υπολογίζεται ότι ένα όγδοο του παγκόσμιου πληθυσμού μιλάει σήμερα ρωμανικές γλώσσες και άρα τελεί υπό την επίδραση της Λατινικής) ενώ ταυτόχρονα αναθερμαίνει τη σχέση του με την αρχαία ελληνική, η οποία αποτελεί τη βάση της συντακτικής δομής, τη ‘δεξαμενή άντλησης’ του λεξιλογίου και καθαρή πηγή έμπνευσης της λατινικής γλώσσας.

Μια γλώσσα, λοιπόν, που έχει βαδίσει στα σίγουρα χνάρια της δικής μας αρχαίας ελληνικής και η επιρροή της οποίας στο σύγχρονο κόσμο είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη από αυτήν που πιστεύουν οι περισσότεροι. Ο μαθητής διδάσκεται τα λατινικά μέσω ενός βιβλίου που έχει επιβιώσει πολλών εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων εξαιτίας της απλότητάς του, της ομαλότητας με την οποία εισάγει το μαθητή στη κατάκτηση αυτής της ‘ξένης’ γλώσσας, ενός βιβλίου που προσφέρεται για σωστή και εύληπτη διδασκαλία.

Η ύλη του μαθήματος χωρίζεται σε 20 κείμενα της λατινικής γραμματείας στη Β’ Λυκείου και σε 30 αντίστοιχα στην Τρίτη τάξη, κείμενα τα οποία επεξεργάζονται κάθε φορά και ένα διαφορετικό συντακτικό ή γραμματικό φαινόμενο. Ο καταμερισμός αυτός της ύλης(μόνο τα 30 κείμενα της Γ’ Λυκείου, όλα διδαγμένα εξετάζονται στις πανελλαδικές εξετάσεις) βοηθάει το μαθητή στην επίτευξη ενός υψηλού βαθμολογικού αποτελέσματος με αναγκαία βέβαια προϋπόθεση τη μεθοδική διδασκαλία και την απαραίτητη μελέτη από μέρους του μαθητή.

Σημαντικό είναι το γεγονός ότι η αξιολόγηση του μαθήματος στις πανελλαδικές εξετάσεις δεν περιλαμβάνει κάποιο μη διδαγμένο, ‘άγνωστο’ κείμενο, πράγμα που βοηθάει το μαθητή στην επίτευξη ενός καλού βαθμού αλλά και ενέχει το φόβο να θεωρηθεί το μάθημα ‘εύκολο’ και να οδηγήσει σε μια ανεπιθύμητη επανάπαυση και χαλάρωση. Αυτόν ακριβώς τον εφησυχασμό οφείλει να προλάβει μια ολοκληρωμένη και μεθοδική διδασκαλία. Μια διδασκαλία που θα επισημαίνει τον πλούτο της ‘νέας’ γλώσσας που καλείται ο μαθητής να μελετήσει και να αξιολογηθεί σε αυτήν. Μιας διδασκαλίας που θα φωτίσει τις αντιστοιχίες και τα παράλληλα που έχει με την αρχαία ελληνική, την επιβίωση λέξεων, εννοιών και την γενικότερη επιρροή της λατινικής σε γλώσσες ομιλούμενες σήμερα για να καταδείξει τη ζωντάνια και τη βαρύτητα της γλώσσας αυτής, μιας γλώσσας που, αν και δεν μιλιέται πια, εντούτοις επιβιώνει μέσω άλλων γλωσσών.

Το μάθημα, λοιπόν, της λατινικής γλώσσας με την πρέπουσα προσοχή, ενασχόληση και σπουδή από το μαθητή αλλά και από τον διδάσκοντα αποτελεί εισαγωγή σε έναν απέραντο κόσμο που άφησε ανεξίτηλα τη σφραγίδα του στη σύγχρονη πραγματικότητα, πηγή ουσιαστικών γνώσεων για το μαθητή αλλά παρέχει ταυτόχρονα σε αυτόν και τη δυνατότητα να επιτύχει τον πρακτικό σκοπό του, δηλαδή, την επίτευξη ενός αξιόλογου βαθμολογικού αποτελέσματος που θα τον βοηθήσει στην προσπάθειά του για εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και για περαιτέρω επιμόρφωση.

Χατζημασούρης Γιάννης

Φιλόλογος Φροντιστηρίων Μέσης Εκπαίδευσης

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΛΥΚΕΙΟΥ

Η ανάλυση των ιστορικών πηγών στο μάθημα της ιστορίας και ο ενδεδειγμένος τρόπος προσέγγισης τους προκαλούσαν και προκαλούν πονοκέφαλο στους μαθητές της θεωρητικής κατεύθυνσης. Κρίνεται λοιπόν σκόπιμο όλοι οι μαθητές να γνωρίζουν κάποιες βασικές παραμέτρους που αποτελούν απαραίτητη συνθήκη προκειμένου να επιτυγχάνεται η σωστή και ολοκληρωμένη προσέγγιση των πηγών αυτών.

• Αφού ο μαθητής διαβάσει καλά την πηγή, καλείται να εντοπίσει μέσα στο σύνολο της σχολικής ύλης το κεφάλαιο ή τα κεφάλαια εκείνα που είναι σχετικά με το θέμα της πηγής.
• Στόχος είναι η συγγραφή ενός ενιαίου κειμένου (με αρχή, μέση, τέλος) που θα χαρακτηρίζεται για τη συνοχή και την ομαλή ροή του.
• Στον πρόλογο θα πρέπει πάντα να επιχειρείται ο θεματικός και ο χρονικός εντοπισμός της πηγής (αναφορά στο θέμα και τη χρονική περίοδο κατά την οποία εκτυλίσσονται όσα αναφέρει το ιστορικό παράθεμα)
• Επιλογή του τρόπου ανάπτυξης : (παράθεση ή σύνθεση ή και
  συνδυασμός τους). Επιλέγοντας την παράθεση ο μαθητής αναπτύσσει ξεχωριστά τις πληροφορίες της πηγής από αυτές του βιβλίου, ενώ με τη σύνθεση επιχειρεί αναλύοντας την πηγή, παράλληλα να αναφέρει όλες τις σχετικές πληροφορίες του βιβλίου.

Ο δεύτερος τρόπος είναι δυσκολότερος και για αυτό βαθμολογείται ανάλογα.

Κάθε φορά που ο εξεταζόμενος αναφέρει ένα από τα στοιχεία της πηγής πρέπει να αποφεύγει την αντιγραφή και να είναι σε θέση να δημιουργεί ένα δικό του κείμενο, το οποίο, όπως ακριβώς και στην περίληψη, θα περιγράφει τα βασικά σημεία του πρωτότυπου κειμένου.

Ακολουθεί η παράθεση των πληροφοριών από το σχολικό βιβλίο που έχουν φυσικά σχέση με το θέμα της πηγής.

Στον επίλογο ο εξεταζόμενος μαθητής μπορεί να επιλέξει ανάμεσα σε :

• Ανακεφαλαίωση βασικών παραμέτρων της πηγής
• Προσπάθεια ανίχνευσης του βασικού στόχου του συγγραφέα του ιστορικού παραθέματος και σύγκριση των απόψεών του με αυτές του βιβλίου.
• Κριτική των θέσεων αυτών

ΠΡΟΣΟΧΗ!!! Αυτό μόνο, όταν η πηγή διαφωνεί με το σχολικό βιβλίο

• Διατύπωση συμπεράσματος για την αξία της πηγής και αναγωγή της σε σχέση με το ελληνικό αλλά και διεθνές πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό ‘γίγνεσθαι’
• Κατάδειξη της συνέχειας μέσα από αναφορές στο μέλλον και προσπάθεια σκιαγράφησης των συνεπειών και αποτελεσμάτων των όσων αναφέρθηκαν προηγουμένως

ΠΡΟΣΟΧΗ!!! Απαραίτητες είναι οι παραπομπές όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΛΑΤΙΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Τα Λατινικά είναι ένα μάθημα που πολλές φορές δεν άπτεται του ενδιαφέροντος των μαθητών, αφού πρόκειται για μια «νεκρή» γλώσσα, χωρίς άμεση εφαρμογή στην καθημερινότητά τους. Ωστόσο, μαζί με τα Αρχαία Ελληνικά αποτελούν τις βάσεις του ελληνορωμαϊκού κόσμου και του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού.

Ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή μαζί τους, τόσο μέσα από πλήθος ορολογιών των επιστημών όσο και μέσα από στερεότυπες λέξεις και εκφράσεις που έχουν διαβιώσει στο λεξιλόγιό μας. Επίσης, σε μια εποχή που οι κοινωνικές και πολιτισμικές επαφές με τις άλλες χώρες συνεχώς διευρύνονται και η εκμάθηση ξένων γλωσσών νοείται ως απαραίτητη, μελετώντας τη δομή και το λεξιλόγιο της Λατινικής γλώσσας, μπορεί κανείς να κατανοήσει βαθύτερα τις σύγχρονες λατινογενείς γλώσσες, αλλά και να τις αφομοιώσει ευκολότερα.

Με τη σωστή, λοιπόν, καθοδήγηση και οργάνωση μπορεί το μάθημα των Λατινικών να κινήσει την προσοχή των μαθητών, συσχετίζοντας στοιχεία της Λατινικής γλώσσας με τα άμεσα ενδιαφέροντά τους, ώστε να επιφέρει και το επιθυμητό αποτέλεσμα της επιτυχίας.

ΜΑΤΣΟΥΚΑ ΜΑΡΙΑ

Φιλόλογος Φροντιστηρίων Μ.Ε

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

Φίλε μαθητή (μαθήτρια) της Γ’ τάξης του Λυκείου, αυτό το διάστημα νιώθεις έντονη πίεση και πολλά μάτια να παρακολουθούν με προσμονή μια προσπάθεια που ουσιαστικά είναι μόνο δική σου και μόνο εσένα αφορά.

Με τον τρόπο σου δώσε στους οικείους σου να καταλάβουν ότι αυτός ο αγώνας είναι μόνο δικός σου, ώστε να παρακολουθούν διακριτικά την προσπάθειά σου, να την υποστηρίζουν όπου χρειάζεται και άθελά τους να μην την υπονομεύουν.

Θα ήθελα όσον αφορά τα θετικά μαθήματα ( Φυσικής-Χημείας-Μαθηματικών ) να δώσω εκ πείρας κάποιες απλές οδηγίες για την ώρα της εξέτασης, επειδή ούτως ή άλλως λίγο πριν την εξέταση, ιδιαίτερα τέτοιων δύσκολων μαθημάτων, το άγχος είναι μεγάλο και μπορεί να αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα στην επίδοσή σου:

1. Να προσεύχεσαι λίγο πριν τον προκαθορισμένο χρόνο εξέτασης ώστε να μην παρατείνεις τον χρόνο αναμονής εντός του σχολείου και να μην συζητάς για τα θέματα που θα τεθούν.
2. Όταν πάρεις τα θέματα μην τα διαβάζεις όλα. Διάβασε μόνο το 1^ο στην αρχή, που έχει απλά ερωτήματα και άρχισε σιγά-σιγά να γράφεις τις απαντήσεις κατευθείαν στο καθαρό. Έτσι θα μειώσεις σημαντικά το άγχος (καθώς θα έχεις την αίσθηση ότι παίρνεις μονάδες) και η σκέψη σου θα είναι πολύ πιο ήρεμη, σωστή και ουσιαστική στα δύσκολα θέματα.
3. Στα δύσκολα θέματα κάνε πρώτα μια πρόχειρη, γρήγορη λύση-σκέψη στο πρόχειρο. Αν βλέπεις ότι αυτή οδηγεί στο αποτέλεσμα γύρισε αμέσως στο καθαρό και ανάπτυξε την σιγά-σιγά. Αν «κολλήσεις» σε κάποιο ερώτημα πάνω από δέκα λεπτά ( γι’ αυτό έχε μπροστά σου πάντα ένα ρολόι ) άφησε το ερώτημα αυτό και συνέχισε με κάποιο άλλο (αργότερα επανέρχεσαι).

 Όσον αφορά το μάθημα της Φυσικής κατεύθυνσης, που είναι η αρμοδιότητά μου

• Μην παραλείψεις τις αποδείξεις κάποιων προτάσεων (σχέσεων) του βιβλίου με το σκεπτικό ότι δεν τίθενται πια από το 2003 γιατί δεν είναι εκτός ύλης αλλά εντός! Εξάλλου πολλές τέτοιες αποδείξεις περιέχουν ενέργειες ή σχέσεις που χρησιμοποιούνται έμμεσα ή άμεσα στις ασκήσεις.
• Να ξέρεις καλά με αιτιολόγηση όλες τις ερωτήσεις του βιβλίου σου και να προσέξεις τις λεπτομέρειες θεωρίας στο κείμενο του βιβλίου, ακόμα κι αν κάποιες από αυτές γράφονται σε λεζάντες εικόνων.
• Από στατιστικής άποψης και μόνο, πρόσεξε για ασκήσεις τις εξής περιπτώσεις:

α) (Επειδή καμιά φορά δεν απουσίασε δύο χρόνια διαδοχικά άσκηση κυμάτων):

• Άσκηση σε επιφανειακή συμβολή κυμάτων από 2 σύγχρονες πηγές, σε μια επιφάνεια υγρού.
• Άσκηση στο τρέχον κύμα με διαγραμματικά δεδομένα (π.χ. μέσω στιγμιότυπων κύματος ή φάσης)
• Άσκηση στο H/M κύμα

β) (Επειδή ποτέ στις εξετάσεις κανονικής περιόδου δεν τέθηκε φαινόμενο Doppler σε άσκηση ) :

• Συνδυαστική άσκηση κύλισης στερεού σώματος με ενσωματωμένη πηγή ήχου ή ενσωματωμένο ανιχνευτή ήχου (στερεό σώμα / Doppler)
• Συνδυαστική άσκηση αρμονικής ταλάντωσης, κρούσης και Doppler.

(Για παράδειγμα AAT σε οριζόντιο σύστημα ελατήριο-σώμα που έχει πηγή ήχου ενσωματωμένη, και κρούση του συστήματος από βλήμα κινούμενο στη διεύθυνση ταλάντωσης).

Εύχομαι ολόψυχα καλή επιτυχία σε κάθε υποψήφιο.

ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΛΟΥΚΑΣ

Καθηγητής Φυσικής Φροντιστηρίων Μ.Ε

ΑΙΦΝΙΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΑΥΘΑΙΡΕΣΙΕΣ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

Όπως είναι γνωστό, εδώ και λίγες μέρες επιβλήθηκαν αλλαγές στη βαθμολόγηση του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας των Πανελληνίων Εξετάσεων. Η βαθμολογική υποτίμηση του τρίτου θέματος της Γλώσσας που σχετίζεται με την παραγωγή λόγου εγείρει έντονους προβληματισμούς.

Γιατί άραγε οι ασκήσεις θεωρούνται σπουδαιότερες και κερδίζουν τις δέκα (10) μονάδες που χάνει η έκθεση; Και κυρίως γιατί αυτές οι δέκα μονάδες πρέπει να χαθούν από την έκθεση; Γιατί υποβαθμίζουμε την επιχειρηματολογία, έστω και την τυποποιημένη, την κριτική σκέψη, την ανάπτυξη ιδεών και υπερτιμούμε τόσο τα συνώνυμα και τα αντώνυμα; Γιατί να κάνουμε τα παιδιά μας να αδιαφορήσουν για την ανάλυση ενός θέματος και να αρχίσουν να αποστηθίζουν λέξεις, λέξεις, λέξεις;

Μετά λύπης μου διαπιστώνω ότι δε θέλουμε νέους με καλλιεργημένη σκέψη, με άποψη και θέση για την κοινωνική πραγματικότητα, αλλά «παπαγάλους» που θα απομνημονεύουν τα λεξικά. Άλλωστε, πολύ συχνά και με πολλούς τρόπους γίνεται προσπάθεια αποχαύνωσης των νέων, ώστε να υπερισχύσει η νωχελικότητα και να παραγκωνιστεί η κριτική τους ικανότητα.. Έτσι, θα καταλήξουν οι μαθητές μας να ξέρουν τη σημασία μιας λέξης, δίχως όμως να την αντιμετωπίζουν σφαιρικά ως μέρος μιας πρότασης ή μιας σκέψης ή μιας ολόκληρης άποψης.

Η αιφνιδιαστική αυτή αλλαγή ενόχλησε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς και αποκαλύπτει πως σήμερα μπορεί να γίνει οποιαδήποτε τροποποίηση, χωρίς να προϋπάρξει διάλογος, πλάνο και οργάνωση. Μπορεί να προκύψει αυθαιρεσία σε βάρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας τόσο ξαφνική που πραγματικά σοκάρει. Η παιδεία δεν είναι χώρος για παιχνίδια και δοκιμές. Είναι σοβαρή, πολύ σοβαρή υπόθεση.

Ίσως οι ιθύνοντες θα έπρεπε να εγκύψουν πιο υπεύθυνα και σοβαρά πάνω στο θέμα και να ενδιαφερθούν ουσιαστικά για τους νέους που είναι η ελπίδα μας, η ανάσα μας, οι αυριανοί πολίτες αυτής της χώρας…

 Μπεκιάρη Χριστίνα – Φιλόλογος

Καθηγήτρια Emfasis Φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΙΙΙ

Χρέος της οικογένειας και των δασκάλων ήταν να εμφυσήσουν στην ψυχή του παιδιού την ευγένεια και τη χρηστότητα, και να το καταστήσουν ενάρετο. Οι τιμωρίες ήταν σαφώς αναπόφευκτες: δεν είχαν τη μορφή της επιβολής ποινής αλλά στόχευαν στο να κατευθύνουν το παιδί προς την ωρίμανση της προσωπικότητάς του. Είχαν μάλλον το χαρακτήρα της παραίνεσης και της νουθεσίας, ώστε να μην αποκλίνει το νεαρό άτομο από τα όρια. Με αυτόν τον τρόπο, εθιζόταν στο να διατηρεί τις ισορροπίες και να προσαρμόζεται επιτυχώς στις απαιτήσεις της κοινωνίας.
Με λίγα λόγια, στην Αθήνα προωθούνταν το πρότυπο του ενάρετου πολίτη, το οποίο υποστηρίχθηκε ιδιαίτερα από το πνευματικό κίνημα των σοφιστών. Η σοφιστική διδασκαλία άνθισε μέσα σε συνθήκες ελευθερίας και δημοκρατικού πνεύματος και, παρά το σκεπτικιστικό χαρακτήρα της και τους προπηλακισμούς που δέχτηκε από μεγάλους φιλοσόφους της εποχής, έθετε ως στόχο το να μάθουν οι νέοι να μιλούν σωστά και να χρησιμοποιούν επιχειρήματα στις δημόσιες συζητήσεις. Η έμφαση στη διδασκαλία της ρητορικής και της τέχνης του λόγου επέφερε σημαντικές προόδους στη ρητορική θεωρία και συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση του ρητορικού ύφους.
Συνεπώς, μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα είναι εύλογο να ακμάσει το δημοκρατικό πολίτευμα και να εδραιωθούν οι αξίες της ελευθερίας και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Με απαρασάλευτο θεμέλιο μια ισχυρή παιδεία η Αθήνα αναπτύχθηκε σε όλα τα επίπεδα, παρήγαγε τέχνη, δημιούργησε ποίηση και αναδείχθηκε σε σπουδαία ναυτική αυτοκρατορία και δεσπόζουσα δύναμη του ελληνικού χώρου. Ο άρρηκτος δεσμός της άνθισης της πνευματικής ζωής και της εγκαθίδρυσης της δημοκρατίας κατέστησε την Αθήνα το σπουδαιότερο πνευματικό κέντρο της εποχής, που συγκέντρωσε πλήθος διανοουμένων και μεγάλο αριθμό πολιτιστικών δημιουργημάτων.
Αναμφισβήτητα, παρατηρούμε ότι και η Αθήνα πέτυχε τους στόχους που είχε οριοθετήσει. Αυτό είναι ευνόητο, όταν συνειδητοποιούμε πόσο δυναμική και ρωμαλέα υπήρξε η πολιτική, κοινωνική και πνευματική ζωή του τόπου, η οποία φυσικά αποτελεί αποκύημα ενός εξίσου στέρεου εκπαιδευτικού συστήματος που πλάθει ολοκληρωμένους πολίτες. Όλη η προηγούμενη αναδρομή στην παιδεία της αρχαίας Ελλάδας δεν επιδιώκει την αναβίωση του παρελθόντος ούτε προωθεί μια άκριτη προγονολατρεία αλλά μάλλον αποτελεί ένα κάλεσμα για επαναπροσδιορισμό των στόχων της εκπαιδευτικής πράξης και μια προσπάθεια επαναπροσέγγισης του προβλήματος της αγωγής.
Ας μην ξεχνάμε ότι τα δεδομένα της σύγχρονης εποχής είναι εξολοκλήρου διαφορετικά από αυτά της αρχαιότητας, επομένως δεν είναι σώφρων να προβαίνουμε σε συγκρίσεις και να επιδιώκουμε να μιμηθούμε προηγούμενα εκπαιδευτικά συστήματα. Αυτό που έχει σημασία είναι να εμβαθύνουμε στα προβλήματα και τις απαιτήσεις της νεολαίας μας και να της προσφέρουμε την αγωγή που της αξίζει. Δεν υποστηρίζουμε ότι οι υπεύθυνοι δεν καταβάλλουν προσπάθειες αναδιαμόρφωσης της εκπαίδευσης, ίσως όμως δεν είναι τελικά αρκετές ή δεν πηγάζουν από το δέοντα ζήλο των ανθρώπων αυτών. Η ουσία είναι ότι οι νέοι σήμερα έχουν πολύ περισσότερες δυνατότητες από παλαιότερα εξαιτίας της πληθώρας των ερεθισμάτων που δέχονται, απλά πρέπει να τους δοθεί η ευκαιρία και το πεδίο να τις αξιοποιήσουν κατάλληλα και να τις μετατρέψουν σε ικανότητες.
Η ενασχόληση με τα εκπαιδευτικά συστήματα της αρχαιότητας αποβλέπει στο να συνειδητοποιήσουμε ότι, παρά τις ελλείψεις και τις δυσκολίες της εποχής εκείνης, οι άνθρωποι είχαν κατανοήσει τη σημασία της παιδείας για τη διαμόρφωση μιας άρτιας προσωπικότητας. Οι στόχοι που θέτονταν ήταν ευκρινείς και υλοποιούνταν μέσα στους κόλπους της εκπαιδευτικής δραστηριότητας. Τίποτα δεν ήταν αόριστο ή νεφελώδες ούτε στη Σπάρτη ούτε στην Αθήνα, αντιθέτως η αγωγή εντασσόταν μέσα στα πλαίσια των επιδιώξεων του κράτους και δημιουργούσε πολίτες ενεργούς, δραστήριους με υπευθυνότητα και σύνεση. Αυτός είναι και ο λόγος που τότε γεννήθηκαν οι μεγαλύτερες προσωπικότητες διαχρονικής εμβέλειας ενώ σήμερα η εποχή μας χωλαίνει στο θέμα της παραγωγής εξαίσιων ανθρώπων που θα μπορούσαν να μείνουν στην ιστορία.
Είναι γεγονός ότι στις μέρες μας δεν προβάλλονται πρότυπα άξια προς μίμηση για τους νέους και αυτό τους κάνει να καταφεύγουν σε πρόσωπα του συρμού και να τα θεωρούν ως είδωλά τους. Η λύση είναι να καταβληθούν επίπονες προσπάθειες για την οικοδόμηση μιας ουσιαστικότερης παιδείας που θα επιδιώκει την αφύπνιση και ενεργοποίηση των νέων, θα τους παραδειγματίζει και θα τους απομακρύνει από τη νωχέλεια και την αδιαφορία για όσα συμβαίνουν γύρω τους. Γιατί να μην υπάρχει μουσική παιδεία; Γιατί οι νέοι να μη διδάσκονται ιστορία της τέχνης; Γιατί να διδάσκονται την ποίηση ανιαρά και ψυχρά, χωρίς να μαγεύονται από το μεγαλείο των στίχων, μόνο και μόνο για να περάσουν τις εξετάσεις;
Προφανώς, οφείλουν οι ιθύνοντες να ακούσουν και τις φωνές των μαθητών που σίγουρα έχουν θέσεις και απόψεις για το μέλλον της εκπαιδευτικής διαδικασίας, να προσαρμόσουν την αγωγή των νέων στις ανάγκες της σύγχρονης εποχής και να αγγίξουν τις ευαίσθητες χορδές των νεαρών αυτών ανθρώπων.  Μπορεί όλα αυτά να ακούγονται ως ουτοπία, τίποτα όμως δεν είναι ακατόρθωτο, ιδιαίτερα αν σκεφτούμε πως πρόκειται για τα παιδιά που αποτελούν την ελπίδα και το μέλλον του τόπου. Μήπως παραληρούμε άδικα ή υπάρχει πιθανότητα να εισακουστούμε και να δούμε αλλαγές πιο ριζικές; Ας περιμένουμε λοιπόν και ας βάζει ο καθένας το λιθαράκι του…

Χριστίνα Μπεκιάρη – Φιλόλογος

Καθηγήτρια Emfasis Φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Αντιγράφουμε από την online έκδοση της Εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ  και παρουσιάζουμε τις 8 αλλαγές στις φετινές πανελλήνιες εξετάσεις που έχει ανακοινώσει το Υπουργείο Παιδείας, καθώς και μία επιπλέον αλλαγή που θα ισχύσει από το 2010.

Επίσης αναμένεται να ανακοινωθεί και ο αριθμός των φετινών εισακτέων που κατά πάσα πιθανότητα θα παρουσιάσει αύξηση. Το υπουργείο επίσης ανακοίνωσε ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις για τους κατόχους β κύκλου ΤΕΕ θα λάβουν χώρα μέσα στο πρώτο μισό του Μαΐου.

Αναλυτικά οι αλλαγές που ανακοινώθηκαν είναι οι εξής: 

1. Από εφέτος οι υποψήφιοι θα μπορούν και πάλι να βλέπουν τα γραπτά τους, μετά τις δικαστικές αποφάσεις που δικαίωσαν υποψηφίους. 

2. Αυξάνονται (από 13 σε 18) τα μέλη των Βαθμολογικών Κέντρων που συντονίζουν και εποπτεύουν τη διαδικασία βαθμολόγησης- αναβαθμολόγησης των γραπτών. 

3. Απαγορεύεται από εφέτος να σημειώνει ο α΄ βαθμολογητής πάνω στο γραπτό λάθη ή ελλείψεις, ώστε ο β΄ βαθμολογητής να το αξιολογεί ανεπηρέαστος. 

4. Μειώνεται κατά 10 μονάδες στην εκατοντάβαθμη κλίμακα η βαρύτητα της παραγωγής κειμένου στο μάθημα της «Νεοελληνικής Γλώσσας» (από 50 μονάδες θα λαμβάνει 40) και αυξάνεται αντίστοιχα η βαρύτητα των ασκήσεων (από 25 σε 35 μονάδες). 

5. Προσαρμόστηκαν οι διατάξεις για την προφορική εξέταση των υποψηφίων με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Στο εξής θα εξετάζονται με βάση τον νέο Ν. 3699/2008 της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης. 

6. Γίνεται αποσυμφόρηση των Βαθμολογικών Κέντρων από τους προφορικά εξεταζόμενους με τη θέσπιση ανώτατου ορίου εξεταζομένων (80 υποψήφιοι ανά Βαθμολογικό Κέντρο) και τη λειτουργία ειδικών Εξεταστικών Κέντρων. 

7. Ηλεκτρονική υποβολή των αιτήσεων για συμμετοχή στις Πανελλαδικές Εξετάσεις (1-20 Φεβρουαρίου).

8. Τα Μηχανογραφικά Δελτία που θα υποβάλουν οι απόφοιτοι Γενικών και Επαγγελματικών Λυκείων το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου, φέτος για πρώτη φορά θα τους γνωστοποιηθούν, μέσω Διαδικτύου, εντός του Μαρτίου. Τα Μηχανογραφικά Δελτία για τους κατόχους β΄ κύκλου ΤΕΕ και τους τελειοφοίτους των Επαγγελματικών Λυκείων που κατατίθενται στο λύκειο περίπου το δεύτερο δεκαήμερο του Μαρτίου θα γνωστοποιηθούν στους υποψηφίους, μέσω Διαδικτύου, εντός του Φεβρουαρίου. 

9. Για τις εξετάσεις που θα διεξαχθούν από το 2010 και έπειτα θα αναγράφεται στο γραπτό η αναλυτική βαθμολογία για κάθε ερώτημα σύμφωνα με τις οδηγίες της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων.

 

Τα Φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης Emfasis

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΙΙ

Με βάση όλα αυτά που επισημάναμε στο προηγούμενο άρθρο, παρατηρούμε ότι το σπαρτιατικό εκπαιδευτικό σύστημα θέτει μια σειρά από στόχους, τους οποίους επιτυγχάνει σε μεγάλο ποσοστό. Μπορεί κάποιοι να διαφωνούν πλήρως με τον τρόπο που η Σπάρτη διαπαιδαγωγούσε τα παιδιά της, πρέπει όμως να της αναγνωρίσουμε το γεγονός ότι έθεσε την αγωγή ως πρότυπο ζωής για τους ανθρώπους και ως μέσο σταθεροποίησης της συμπεριφοράς και της ιδεολογίας των Σπαρτιατών. Η αγωγή αποτέλεσε τον κύριο άξονα για την οργάνωση ενός συστήματος που στηριζόταν στο ιδανικό της αφοσίωσης στο κοινό καλό. Επομένως, ύψιστη αρετή θεωρήθηκε η αυστηρή στρατιωτική πειθαρχία μέσα στους κόλπους μιας κοινωνίας με το σφρίγος και την ευελιξία των πολυάριθμων στρατιωτών.

Αναμφίβολα, η εκπαίδευση υποτάσσεται στο σπαρτιατικό κράτος, έχει όμως έναν ρόλο μέσα στην κοινωνία και λειτουργεί επιτυχημένα, φέροντας εις πέρας το έργο της. Με αυτά τα δεδομένα, απέναντι σε αυτήν την άψογη στρατιωτική οργάνωση μπορούμε να αντικρίσουμε το μεγαλείο και τη λάμψη της Αθήνας, μιας πόλης που γέννησε μερικούς από τους σημαντικότερους ανθρώπους του πνεύματος. Η Αθήνα θα θέσει στόχους διαμετρικά αντίθετους με εκείνους της Σπάρτης στο χώρο της παιδείας, προωθώντας έναν τύπο εκπαίδευσης που συμβάλλει στην ταυτόχρονη καλλιέργεια του πνεύματος, του σώματος και της ψυχής. Αυτό σημαίνει πως το τρίπτυχο της αθηναϊκής αγωγής περιελάμβανε τη διδασκαλία των γραμμάτων, της μουσικής και της γυμναστικής.

Ο γραμματιστής, ο κιθαριστής και ο παιδοτρίβης τροφοδοτούσαν τους μαθητές με τα κατάλληλα εφόδια, ώστε να διαμορφώσουν οι νέοι μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα ως άνθρωποι και ως πολίτες και να στηρίξουν τη δημοκρατία. Κυρίως κατά τη διάρκεια του 5^ου αιώνα, του Χρυσού Αιώνα του Περικλή, η σημασία της εκπαίδευσης είχε επισημανθεί. Η αγωγή των νέων είχε αποδεσμευτεί από το κράτος, αποτελούσε οικογενειακή υπόθεση και εξαρτιόταν από την ιδιωτική πρωτοβουλία. Ελάχιστοι ήταν πλέον εκείνοι που δε διέθεταν κάποια μόρφωση, εφόσον οι περισσότερες οικογένειες έδιναν μεγάλη βαρύτητα στο θέμα της αγωγής των παιδιών τους και οι πιο εύπορες από αυτές δαπανούσαν σημαντικά χρηματικά ποσά για την εκπαίδευσή τους. Έτσι, οι νέοι στην Αθήνα αύξαιναν τις γνώσεις τους, διεύρυναν τους πνευματικούς τους ορίζοντες και ωρίμαζαν, αποκτώντας συναίσθηση των ευθυνών τους μέσα στο κοινωνικό σύνολο.

Οι γραμματιστές αναλάμβαναν τη διδασκαλία ποιημάτων που είχαν ηρωικό περιεχόμενο και εξυμνούσαν ενάρετες πράξεις, τα οποία οι μαθητές απομνημόνευαν, ώστε να εμπεδώσουν τη σπουδαιότητα της ρώμης και του ανδρείου ήθους και να παραδειγματιστούν από τους ένδοξους ήρωες, επιθυμώντας να τους μιμηθούν. Στη συνέχεια, οι μαθητές διδάσκονταν από τους κιθαριστές την εκμάθηση της λύρας και των λυρικών ποιημάτων, που εναρμονίζουν την παιδική ψυχή με τους ρυθμούς και τις μελωδίες της μουσικής, και φυσικά προάγουν τη σωφροσύνη και την κοσμιότητα. Τέλος, καθήκον των γυμναστών
(παιδοτρίβες) ήταν η συστηματική εκγύμναση των παιδικών σωμάτων μέσα στους χώρους της παλαίστρας (γήπεδο ανοιχτό από πάνω σε σχήμα τετραγώνου και με τοίχους ολόγυρα), ώστε να αποκτήσουν οι νέοι γεροδεμένα κορμιά και να είναι ικανοί να μάχονται με σθένος εναντίον των εκάστοτε εχθρών της πατρίδας.

Είναι γενικά παραδεκτό πως η αθηναϊκή αγωγή στόχευε στο να καταστήσει τους νέους «καλούς καγαθούς» πολίτες, οι οποίοι θα ενσάρκωναν την αρμονική συνεργασία πνεύματος και σώματος. Τα νεαρά άτομα θα ήταν ολοκληρωμένα σε όλα τα επίπεδα, δηλαδή θα διακρίνονταν για το εξευγενισμένο τους παρουσιαστικό καθώς και για την ενάρετη συμπεριφορά τους. Άλλωστε, η φώτιση του νου και η ορθή λειτουργία του πνεύματος δεν αρκούν, όταν υπάρχουν σε ένα αδύναμο και ασθενικό κορμί. Η εκγύμναση του σώματος και η φυσική άσκηση επιβάλλονταν και δεν έπρεπε να παραβλέπονται, εφόσον η ταυτόχρονη καλλιέργεια πνεύματος και σώματος συνέβαλε αποτελεσματικά στη δημιουργία ενός δυναμικού ανθρώπου με αυτοπεποίθηση. Συνεπώς, οι Αθηναίοι επιθυμούσαν για τα παιδιά τους τη διεύρυνση του πνευματικού τους πλούτου παράλληλα με την εντατική σωματική τους άσκηση.

Συνεχίζεται…

Χριστίνα Μπεκιάρη – Φιλόλογος